Kara Delik nedir nasıl oluşur? Samanyolu'nda kaç kara delik var?

Sırları bir türlü çözülemeyen kara deliklerin sayısı galaksimizde de oldukça fazlaymış Bilim insanları Samanyolu Galaksi'sinde on binlerce kara deliğin olduğunu tespit etti. Peki ama Kara Delik nedir nasıl oluşur? Samanyolu'nda kaç kara delik var?

Kara Delik nedir nasıl oluşur? Samanyolu'nda kaç kara delik var?

Sırları bir türlü çözülemeyen kara deliklerin sayısı galaksimizde de oldukça fazlaymış Bilim insanları Samanyolu Galaksi'sinde on binlerce kara deliğin olduğunu tespit etti. Peki ama Kara Delik nedir nasıl oluşur? Samanyolu'nda kaç kara delik var?

Hasan KARADENİZ
Hasan KARADENİZ
06 Nisan 2018 Cuma 12:58
888 Okunma
Kara Delik nedir nasıl oluşur? Samanyolu'nda kaç kara delik var?

Nature dergisinde yayımlanan araştırmaya göre galaksilerin merkezlerindeki kara deliklerin küçükleriyle çevrili olduğunu ortaya koydu. Columbia Üniversitesinden Charles Hailey ve meslektaşları, Chandra X-ışını Gözlemevinin veri arşivini kullanarak, Samanyolu'nun merkezindeki süper kütleli kara delik Sagittarius A*'nın, dev yıldızların doğumu için mükemmel bir zemin oluşturan gaz ve tozla çevrili olduğunu tespit etti. Üç ışık yılı mesafede, yıldızın görünmeyen bir refakatçinin yörüngesinde olduğu, düşük kütleli ve pasif bir düzine "ikili sistem" keşfeden uzmanlar, bu bölgede 300 ila 500 kara delik-düşük kütleli ikili sistemin ve tek başına 10 bin kara deliğin bulunması gerektiği değerlendirmesini yaptı.

Bilim insanları tarafından bir türlü sırrı çözülemeyen kara delikler uzun yıllardır astrofizikçilerin araştırması altında. Ancak sahip oldukları güç ve korkutucu özellikleriyle kara delikler hakkında kesin bilgilere ulaşmak zor. Peki ama Kara Delik nedir nasıl oluşur, kara deliklerin içinde ne var, yakınımızda kara delik var mı?

Kara delik nedir?

Astrofizikte çekim alanı her türlü maddesel oluşumun ve ışınımın kendisinden kaçmasına izin vermeyecek derecede güçlü olan, kütlesi büyük bir kozmik cisimdir. Kara delik, uzayda belirli nicelikteki maddenin bir noktaya toplanması ile meydana gelen bir nesnedir de denilebilir. Similasyon teknolojisiyle görüntülerine sahip olduğumuz kara deliklerin bu ismi taşımasının sebebi tamamen düz mantıkla açıklanıyor. Devasa bir siyah delik olan bu astrofizik olayının iç yüzü çok farklı.

Kara deliklerin özellikleri neler?

 Kara deliklerin, "tekillik"leri dolayısıyla, üç boyutlu olmadıkları, sıfır hacimli oldukları kabul edilir. Karadeliklerin içinde zamanın ise yavaş aktığı veya akmadığı tahmin edilmektedir. Kara delikler Einstein'ın genel görelilik kuramıyla tanımlanmışlardır. Doğrudan gözlemlenememekle birlikte, çeşitli dalga boylarını kullanan dolaylı gözlem teknikleri sayesinde keşfedilmişlerdir. Bu teknikler aynı zamanda çevrelerinde sürüklenen oluşumların da incelenme olanağını sağlamıştır. Örneğin, bir kara deliğin potansiyel kuyusunun çok derin olması nedeniyle yakın çevresinde oluşacak yığılma diskinin üzerine düşen maddeler diskin çok yüksek sıcaklıklara erişmesine neden olacak, bu da diskin (ve dolaylı olarak kara deliğin) yayılan x-ışınları sayesinde saptanmasını sağlayacaktır.

Tam olarak tanımlanamıyor

Kara delik diğer astrofizik cisimleri gibi bir astrofizik cisimdir. Doğrudan gözlemlenmesinin çok güç olmasıyla ve merkezî bölgesinin fizik kuramlarıyla tatminkâr biçimde tanımlanamaz oluşuyla nitelenir. Merkezî bölgesinin tanımlanamayışındaki en önemli etken, merkezinde bir "çekimsel tekilliği" içeriyor olmasıdır. Bu çekimsel tekillik, ancak bir “kuantum çekimi” kuramıyla tanımlanabilir ki, günümüzde böyle bir kuram bulunmamaktadır.

Güneşimiz kara deliğe dönüşür mü?

 Güneş, bir kara deliğe dönüşebilecek kadar yeterli kütleye sahip değildir.Yani bir süpernova oluşturabilir ama asla bir hipernova olamaz. Milyarlarca yıl içerisinde, Güneş “yaşamının” sonuna geldiğinde, kırmızı deve )dönüşür. Sonrasında, “yakıtının” hepsini tükettiğinde, dış katmanından kurtulur ve gezegensi bulut (en. planetary nebula) olarak isimlendirilen akkor bir gaz halkasına dönüşür. En sonunda da, Güneş’ten geriye; soğuyan bir beyaz cüce kalır. Tahmini olarak bunun gerçekleşmesi için de yaklaşık 4 milyar gerekiyor.

Dünya bir kala deliğe girer mi?

Şimdiye kadar yapılan araştırmaya göre dünyayı yutacak kadar yakın bir kara delik bulunmuyor. Ancak tespit edilmesi çok zor olan bu astrofizik olayının ne zaman nerede bizi yakalayacağı ise muamma. Kara delikler de uzaydaki diğer nesneler gibi çekim yasalarını takip ederler. Dünya’yı etkilemesi için bir kara deliğin yörüngesi Güneş Sistemine çok yakın olmalıdır, ki bu durum pek muhtemel değildir. Eğer Güneş ile aynı kütledeki bir kara delik Güneş ile yer değiştirseydi, Dünya buna kapılmazdı.Güneş kadar kütlesi olan bir kara delik Güneş ile aynı çekim gücüne sahip olurdu. Ve böylesi bir durumda, şu an Güneş etrafında dönen gezegenler kara delik etrafında dönüyor olurdu.

Kara delikler nasıl oluşur?

Astrofizikte kara delik bir çekimsel içe çökmenin son aşaması olarak ele alınır. Yıldızların evrim süreçlerinin sonları, sahip oldukları kütleye göre belirlenir. Evrim sürecinin son aşamasına yaklaşmış yıldızlarda, maddenin sıkışması sonunda, kütlelerine göre, iki hal söz konusu olur; bunlar ya ak cüce haline dönüşürler veya sonradan kara deliğe dönüşebilecek nötron yıldızı haline dönüşürler. Ak cüce halinde, ak cüceyi kütleçekime karşı denge halinde tutan elektronların yozlaşma basıncıdır. Nötron yıldızı halinde ise nükleonların yozlaşma basıncı söz konusu değildir, denge halini sağlayan "güçlü etkileşim"dir.  Kara delik ak cücelere ilişkin içe çökmeyle oluşamaz; bu çökme sırasında yıldızı oluşturan çok ağır nükleonlar oluşur.  Açığa çıkan enerji yıldızı dağıtmaya yeterlidir.


İnterstellar filmi ve kara delikler

Son yılların en etkileyici bilim-kurgu filmleri arasında gösterilen Cristopher Nolan filmi olan İnterstellar'ın final sahnesinde filmin kahramanı bir kara deliğin içine kendini bırakır. Zamanda yolculuk ile bitirilen ve Murphy yasalarından, görecelik kuramına kadar film düzeyine indirilen sahnede izleyiciler her ne kadar etkilense de sonuç itibariyle bir filmden ibaretti İnterstellar. Ancak seneryo danımanlığını ünlü bilim adamlarının yaptığı filmde kara deliklerin böyle anlatılması çok yadırganacak bir durum da değil. Nitekim kara deliklerin içinde ne lduğunu bilim insanları uzun bir süre anlayamayacaktır. Evrenin en güçlü çekimine sahip bu varlıkları kim bilir bir gün çözeceğiz.

Son Güncelleme: 09.04.2018 11:47
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.